Firmy zbierające i przetwarzające odpady mogą stracić podstawę prawną do działania od 1 stycznia 2027 r. Senacka Komisja Klimatu i Środowiska zarekomendowała przyjęcie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym bez poprawek, jak podaje PortalKomunalny. Ustawa nie przedłuża ochrony wygasających zezwoleń.
Zezwolenia wygasną, branża żąda ochrony
Obowiązujący art. 226a ustawy o odpadach pozwala zachować ważność zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów po upływie terminu, na jaki je wydano, jeśli przedsiębiorca złożył wniosek o nowe zezwolenie co najmniej trzy miesiące wcześniej. Ochrona ta obowiązuje jednak tylko do 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia przedsiębiorcy nadal czekający na nowe decyzje mogą stracić prawo do prowadzenia działalności.
Joanna Dmowska, ekspertka prawna Polskiej Izby Gospodarki Odpadami (PIGO), podkreśliła podczas obrad komisji, że przedsiębiorcy, którzy dopełnili wszystkich formalności ustawowych, mają prawo oczekiwać kontynuacji działalności. Zwróciła uwagę, że dla oceny skutków kluczowa jest masa odpadów obsługiwanych przez zagrożone zakłady oraz że zamknięcia takich firm nie da się przeprowadzić z dnia na dzień. PIGO wskazuje także, że utrata zezwolenia przez wykonawcę może zmusić samorządy do szukania nowej firmy do realizacji zamówienia publicznego.
Agnieszka Misiejuk, wiceprezes Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów (FORS), ostrzegła przed ryzykiem opłat podwyższonych za magazynowanie odpadów po utracie zezwolenia, bo przedsiębiorcy nie będą w stanie opróżnić magazynu w krótkim czasie. Jakub Smakulski, prezes Polskiego Stowarzyszenia Stacji Demontażu Pojazdów EKO-AUTO, wskazał na opóźnienia w kontrolach Inspekcji Ochrony Środowiska: niektórzy członkowie stowarzyszenia czekają na kontrolę osiem miesięcy, a jedno z postępowań w urzędzie marszałkowskim prowadzi już siódma z kolei osoba.
Co proponuje branża
Organizacje branżowe przedstawiły kilka wariantów rozwiązania problemu:
- PIGO proponuje przedłużenie ochrony zezwoleń do końca 2027 r. albo wprowadzenie stałego mechanizmu opartego na projekcie UDER81, w którym terminowe złożenie wniosku pozwalałoby korzystać z dotychczasowego zezwolenia do zakończenia postępowania, maksymalnie przez dwa lata od upływu pierwotnego terminu ważności. Izba chce też objąć przepisami przejściowymi firmy czekające na dostosowanie zezwoleń do wymogów z 2018 r., z terminem granicznym do końca 2027 r.
- FORS postuluje objęcie ochroną przedsiębiorców, których zezwolenia zostały już dostosowane do wymogów z 2018 r.
- EKO-AUTO proponuje wydłużenie okresu przejściowego do końca 2028 r.
- O przeniesienie przepisów z projektu UDER81 do procedowanej nowelizacji wystąpiła także Agnieszka Majewska, rzecznik małych i średnich przedsiębiorców.
Ustawa w brzmieniu uchwalonym przez Sejm i rekomendowanym przez komisję żadnego z tych postulatów nie uwzględnia.
Wyrok NSA a przekazywanie odpadów przez pośredników
Odrębną kwestią podnoszoną na posiedzeniu komisji są skutki wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2026 r. NSA orzekł, że zakład przetwarzania nie może przekazać odpadów po demontażu podmiotowi posiadającemu wyłącznie zezwolenie na ich zbieranie, nawet gdy ten miałby następnie dostarczyć je do recyklera. Jak komentował Mariusz Pleban, doradca zarządu Związku Pracodawców Gospodarki Obiegu Zamkniętego i Recyklingu, brak wyraźnego przepisu dopuszczającego pośrednika oznacza zakaz.
Ogólnopolska Izba Gospodarcza Ochrony Środowiska oraz Związek Pracodawców Branży Elektroodpadów i Opakowań Elektro-Odzysk, których prezesi Krzysztof Buczak i Robert Wawrzonek podpisali się pod wspólnym stanowiskiem, zaproponowały dopuszczenie przekazywania odpadów zarówno bezpośrednio, jak i za pośrednictwem innego posiadacza odpadów. Organizacje wskazują, że wymóg bezpośredniego przekazania podnosi koszty, szczególnie w mniejszych zakładach. O przystąpieniu do drugiego czytania projektu w trybie art. 69 Regulaminu Senatu zadecyduje cała izba.
Nowe zasady finansowania i kary dla zagranicznych wprowadzających
Ustawa uchwalona przez Sejm 6 listopada 2026 r. (druk senacki nr 930) wdraża dyrektywę (UE) 2024/884 o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, przyjętą po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20. Trybunał stwierdził częściową nieważność wcześniejszego przepisu dyrektywy w zakresie, w jakim z mocą wsteczną obciążał producentów kosztami zagospodarowania odpadów z paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu od 13 sierpnia 2005 r. do 13 sierpnia 2012 r.
Polska nowelizacja uzależnia obowiązki finansowe od rodzaju sprzętu i daty wprowadzenia do obrotu. Podstawowy obowiązek wprowadzającego obejmuje panele fotowoltaiczne wprowadzone do obrotu od 1 stycznia 2016 r., sprzęt spoza załącznika nr 6 do ustawy wprowadzony od 1 stycznia 2018 r. oraz pozostały sprzęt z tego załącznika wprowadzony po 13 sierpnia 2005 r. Datę 1 stycznia 2016 r. dla paneli uzasadniono tym, że krajowe przepisy objęły je od tej daty, oraz potrzebą uniknięcia retroaktywnych obciążeń.
Nowelizacja przyznaje też prawo do wyznaczenia autoryzowanego przedstawiciela wprowadzającym z siedzibą w innym państwie UE, w państwie EFTA należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii. Przedstawiciel będzie wykonywał w Polsce obowiązki ustawowe i podlegał wpisowi do rejestru BDO. Dla baterii, akumulatorów i produktów w opakowaniach sprzedawanych na odległość bezpośrednio polskiemu użytkownikowi końcowemu wyznaczenie przedstawiciela będzie obowiązkowe. Za jego niewyznaczenie grozi kara od 10 tys. do 500 tys. zł. Zgodnie z tekstem uchwalonym przez Sejm przepisy o przedstawicielach, BDO i karach mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r., a zmiany dotyczące finansowania po 14 dniach od ogłoszenia ustawy.
Źródła: portalkomunalny.pl




