Przy metodzie od osoby gmina może w 2026 r. pobrać najwyżej 70,00 zł miesięcznie za mieszkańca. Jeśli liczy opłatę od gospodarstwa domowego, górna granica wynosi 196,01 zł. Obie kwoty wynikają z dochodu za 2025 r. i dotyczą śmieci segregowanych. To sufit dla rady gminy, a nie stawka, którą płaci każdy.
Wybierz metodę, którą stosuje twoja gmina (jest w deklaracji i w uchwale), i wpisz stawkę.
Opłata od wody nie może przekroczyć 7,8% przeciętnego dochodu za gospodarstwo domowe, czyli 273,02 zł, więc przyjmuję tę kwotę.
Gdy gmina stwierdzi brak segregacji
Górne granice stawek za miesiąc
| Metoda | dochód za 2023 r. | dochód za 2024 r. | dochód za 2025 r. |
|---|---|---|---|
| Od mieszkańca (osoby)2% dochodu, za osobę | 53,57 zł | 63,34 zł | 70,00 zł |
| Od gospodarstwa domowego5,6% dochodu, za gospodarstwo | 149,98 zł | 177,36 zł | 196,01 zł |
| Od zużytej wody0,7% dochodu, za m³ | 18,75 zł | 22,17 zł | 24,50 zł |
| Opłata od wody, łącznie7,8% dochodu, za gospodarstwo | 208,91 zł | 247,04 zł | 273,02 zł |
| Od powierzchni mieszkania0,08% dochodu, za m² | 2,14 zł | 2,53 zł | 2,80 zł |
| Pojemnik lub worek 120 l1,3% dochodu, nieruchomości niezamieszkane | 34,82 zł | 41,17 zł | 45,50 zł |
Limit liczy się od przeciętnego dochodu z poprzedniego roku, który Prezes GUS ogłasza w pierwszym kwartale. Zaznaczona kolumna to granica według dochodu za 2025 r.
Skąd się bierze limit i dlaczego co roku jest inny
Ustawa nie podaje kwoty w złotych. Wiąże stawkę z przeciętnym miesięcznym dochodem rozporządzalnym na osobę, który Prezes GUS ogłasza w pierwszym kwartale każdego roku, zawsze za rok poprzedni. W obwieszczeniu z 30 marca 2026 r. ten dochód za 2025 r. wyniósł 3500,21 zł. Od tej kwoty liczy się procent, który zależy od metody naliczania opłaty.
Metodę wybiera rada gminy w uchwale i może stosować więcej niż jedną na swoim terenie. Może też różnicować stawki, na przykład według rodzaju zabudowy albo osobno dla terenów wiejskich i miejskich. Dlatego sąsiad z drugiego końca gminy czasem płaci według innej stawki niż ty, choć oboje mieszkacie pod tym samym urzędem.
Pięć metod i pięć różnych sufitów
Granice w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach są podane jako procent dochodu i zawsze dotyczą jednego miesiąca. Po przeliczeniu według dochodu za 2025 r. wychodzi tak:
- od mieszkańca: 2% dochodu, czyli 70,00 zł za osobę,
- od gospodarstwa domowego: 5,6%, czyli 196,01 zł,
- od zużytej wody: 0,7% za każdy m³, czyli 24,50 zł,
- od powierzchni mieszkania: 0,08% za każdy m², czyli 2,80 zł,
- od pojemnika lub worka 120 l: 1,3%, czyli 45,50 zł (tę metodę stosuje się tam, gdzie nikt nie mieszka).
Przy metodzie od wody działa dodatkowy bezpiecznik. Niezależnie od zużycia cała opłata za gospodarstwo domowe nie może przekroczyć 7,8% dochodu, czyli 273,02 zł miesięcznie. Duża rodzina, która dużo pierze i gotuje, nie zapłaci więc za śmieci tyle, ile wynikałoby z samego licznika.
Dla porównania: według dochodu za 2024 r. granica od osoby wynosiła 63,34 zł, a według dochodu za 2023 r. 53,57 zł. Od gospodarstwa było to odpowiednio 177,36 zł i 149,98 zł. Sufit rośnie razem z dochodami, więc wyższa stawka w twojej gminie nie oznacza jeszcze, że gmina łamie przepisy.
Jak sprawdzić stawkę swojej gminy
Stawkę i metodę znajdziesz w uchwale rady gminy oraz w zawiadomieniu albo decyzji, którą dostajesz z urzędu. Gdy gmina zmienia stawkę, wójt, burmistrz lub prezydent miasta przysyła zawiadomienie z nową kwotą. Nowej deklaracji wtedy nie składasz. Płacisz tyle, ile wynika z zawiadomienia. Nową deklarację składasz dopiero wtedy, gdy zmienia się liczba domowników albo adres, co opisujemy przy deklaracji śmieciowej po przeprowadzce.
Weźmy przykład z wymyśloną stawką 35 zł od osoby. Trzy osoby w domu płacą 105 zł miesięcznie, czyli 1260 zł rocznie. Stawka 35 zł to połowa granicy 70,00 zł, więc mieści się w limicie z dużym zapasem. Własne liczby wpisz w kalkulatorze powyżej i wybierz metodę, którą stosuje twoja gmina.
Jeśli wychodzi ci stawka wyższa od granicy, sprawdź najpierw, czy patrzysz na stawkę zwykłą. Limit dotyczy odpadów zbieranych selektywnie. Opłata podwyższona za brak segregacji liczy się inaczej i może go przekraczać, o czym niżej.
Przy innych metodach porównuj stawkę z właściwą granicą, a nie z kwotą 70,00 zł. Stawkę od gospodarstwa zestaw z 196,01 zł, stawkę za m³ wody z 24,50 zł, a stawkę za m² mieszkania z 2,80 zł. Sama kwota na rachunku zależy od liczby osób, zużycia wody albo metrażu, więc nie powie ci, czy gmina mieści się w limicie.
Granice dotyczą jednego miesiąca, a terminy i częstotliwość płatności gmina ustala w uchwale. Jeśli płacisz z góry za kwartał albo za cały rok, podziel kwotę na miesiące i dopiero wtedy porównuj.
Opłata podwyższona za brak segregacji
Za brak segregacji rada gminy ustala osobną stawkę: nie niższą niż dwukrotna i nie wyższą niż czterokrotna stawka zwykła. Konkretny mnożnik jest w uchwale. Przy stawce 35 zł od osoby i trzech domownikach daje to od 210 zł do 420 zł miesięcznie zamiast 105 zł.
Wszystko zaczyna się od firmy, która odbiera śmieci. Gdy widzi, że odpady nie są posegregowane, przyjmuje je jako zmieszane i powiadamia o tym wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz ciebie. Na podstawie tego powiadomienia urząd wszczyna postępowanie i wydaje decyzję z wyższą opłatą.
Decyzja obejmuje miesiąc lub miesiące, w których nie segregowałeś, a nie automatycznie cały rok. Mimo to każdy taki miesiąc kosztuje co najmniej podwójnie, więc lepiej znać zasady w szczegółach. Podstawy zebraliśmy w tekście o tym, czym są odpady komunalne i jak je segregować w domu.
Kłopot sprawiają zwykle rzeczy z pogranicza. Zużyte pieluchy trafiają do zmieszanych, a nie do plastiku. Z popiołem z pieca jest inaczej, bo jedne gminy każą zbierać go osobno, a inne wsypywać do zmieszanych, co zestawiamy we wpisie o tym, gdzie wyrzucić popiół. Najwięcej frakcji powstaje w kuchni, dlatego przydaje się prosty system, opisany w poradniku o tym, jak segregować odpady w kuchni. Butelki i puszki ze znakiem kaucji w ogóle nie muszą trafiać do pojemnika, bo system kaucyjny pozwala oddać je w sklepie za zwrotem pieniędzy.
Kompostownik obniża rachunek, ale pod warunkami
Jeśli mieszkasz w domu jednorodzinnym i kompostujesz bioodpady w kompostowniku przydomowym, gmina musi dać ci częściowe zwolnienie z opłaty. Jego wysokość ustala rada gminy w uchwale, proporcjonalnie do tego, ile oszczędza na odbiorze. Informację o kompostowniku podajesz w deklaracji. Mieszkańców bloków ta ulga nie dotyczy.
Ulgę można stracić. Urząd stwierdza to decyzją, gdy nie masz kompostownika, nie kompostujesz w nim bioodpadów albo nie wpuszczasz kontroli na oględziny. Zwolnienie przepada od pierwszego dnia miesiąca, w którym to stwierdzono. Wrócić do niego możesz najwcześniej po 6 miesiącach od chwili, gdy decyzja stała się ostateczna, i tylko z nową deklaracją.
Zanim zgłosisz kompostownik, upewnij się, że naprawdę trafiają do niego obierki i resztki z ogrodu. Gmina może to sprawdzić na miejscu, a utrata ulgi oznacza co najmniej pół roku płacenia pełnej stawki.
Osobne zwolnienia gmina może przyznać rodzinom wielodzietnym z Kartą Dużej Rodziny oraz gospodarstwom o niskim dochodzie, liczonym według progu z pomocy społecznej. Gmina nie musi ich wprowadzać, więc sprawdź uchwały swojej rady gminy, zanim zaczniesz liczyć oszczędności.
